وب‌سایت سعید قنبری|مدیریت رسانه

عرضه و تقاضا در بازار های رسانه ای/ ۶ دلیل اختلال عرضه و تقاضا در صنعت رسانه

عرضه و تقاضا در بازار های رسانه ای

عرضه و تقاضا از جمله مفاهیم اصلی اقتصادی هستند که مکرر در مکرر راجع به اون‌ها در علم اقتصاد بحث شده اما در بازار های رسانه مفاهیم عرضه و تقاضا با توجه به ماهیت خاص محصولات رسانه ای کمی متفاوت از سایر صنایع هست بنابراین در این پست راجع به عرضه و تقاضا در بازار های رسانه ای براتون توضیحاتی رو نوشتم.

قبل از اینکه عرضه و تقاضا در صنعت رسانه رو بررسی کنیم، لازمه که مفهوم تقاضا و عرضه رو خوب بشناسیم. «تقاضا» به مقدار محصول یا خدمتی گفته میشه که برای خریدار مطلوب باشه؛ همچنین «عرضه» مفهومیه که نشون دهنده مقدار آورده بازار از یک محصول یا خدمته که با قیمتی مشخص امکان تأمین اون از سمت یک تأمین کننده وجود داره.

با توجه به مفهومی که مطرح شد بنابراین میشه فهمید که «مقدار تقاضا» یعنی مقداری از محصول یا خدمت که مردم مایل به خرید اون با یک قیمت مشخص هستند و «مقدار عرضه» یعنی مقداری از محصول یا خدمت که تأمین کننده اون رو با یک قیمت مشخص میفروشه.

جدای از مفهوم عرضه و تقاضا که راجع به اون صحبت کردیم، دو رابطه خیلی مهم ریاضی‌ طور تو حوزه عرضه و تقاضا داریم که بهشون میگیم «رابطه عرضه» و «رابطه تقاضا». رابطه عرضه به رابطه بین قیمت و عرضه گفته میشه و رابطه تقاضا به رابطه بین قیمت و تقاضا مربوط میشه. پس یادتون باشه واسط قیمت نقش اساسی در عرضه و تقاضا داره.

با در نظر گرفتن این دو رابطه، دو قانون عرضه و تقاضا در بازار صنایع مختلف شکل میگیره؛ قانون اول «قانون تقاضا» هستش. قانون تقاضا یعنی در صورت برابر بودن عوامل مختلف پیرامون یک محصول یا خدمت، هر چه قیمت بالاتر باشه خریدار کمتری به سراغ محصول یا قیمت میره. قانون دوم «قانون عرضه» هستش. یعنی چی؟ یعنی اینکه هر چه قیمت یک محصول بالاتر بره عرضه بیشتر میشه.

با توجه به قانون عرضه و تقاضا اگه عرضه و تقاضا تعادلشون بهم بخوره دو تا اتفاق رخ میده؛ اتفاق اول اینکه اگر تقاضا برای یک محصول سریع تر از عرضه افزایش پیدا کنه، اونوقت تا برقرار تعادل مجدد بین عرضه و تقاضا، عرضه کاهش پیدا می کنه. اتفاق دوم اما زمانی رخ میده که عرضه محصول سریع تر از تقاضا افزایش پیدا میکنه بنابراین با کاهش قیمت، تقاضا افزایش پیدا می کنه تا تعادل مجدد برقرار شه.

عرضه و تقاضا در بازار های رسانه ای

عرضه و تقاضای محصولات رسانه ‌ای چطوره؟

قبل از اینکه وارد توضیح راجع به عرضه و تقاضا در بازارهای رسانه ای بشم، می خوام یک کتاب خود در زمینه اقتصاد رسانه بهتون معرفی کنم که اتفاقا راجع به عرضه و تقاضا در بازار های رسانه ای صحبت کرده؛ کتاب Understanding Media Economics از خانم دویل یه کتاب خیلی خوب برای مرور مفاهیم اولیه اقتصاد رسانه هستش.

اما برگردیم سر موضوع خودمون؛ به طور کلی ما در حوزه اقتصاد بر اساس مقدار کشش تقاضا 2 نوع محصول یا خدمت داریم؛ دسته اول محصولات یا خدمات بی‌کشش هستند. در این دسته از محصولات تقاضا حساسیتی به تغییرات قیمتی نداره بنابراین حتی اگر محصول یا خدمت مورد نظر ما گرون هم بشه باز اون رو میخریم.

دسته دوم محصولات یا خدمات باکشش هستن. خود این محصولات و خدمات تقسیم میشن به محصولات و خدمات «باکشش واحد» و محصولات و خدمات کاملا «باکشش». اگر قدر مطلق کشش برابر با یک باشه یعنی تقاضا کشش واحد داره؛ به بیان دیگه به ازای یک واحد افزایش قیمت، یک واحد کاهش تقاضا داریم. اما اگر قدر مطلق کشش بی نهایت باشه تقاضا کاملا با کشش میشه یعنی گرونی یک واحد کالا میتونه موجب کاهش بیش از یک واحد تقاضا بشه.

محصولات رسانه ای عمدتا از نوع محصولات بی‌کشش هستند؛ مثلا بعضی از ما حاضریم برای کنسرت یک خواننده هر چقدر پول هم لازم باشه بپردازیم. پس اینجا کنسرت کاملا یک محصول بی کشش محسوب میشه. اما نکته اینجاست که علاوه بر قیمت، عوامل دیگه‌ای هم وجود داره که عرضه و تقاضا در بازار های رسانه ای رو تحت تأثیر قرار میده.

من دو تا عاملش رو میگم و بقیه رو میسپارم به مطالعات خودتون؛ عامل اول کاهش هزینه‌های تولید یا توزیع محصولات رسانه ای هستش. تو چنین حالتی عموما به دلیل شکاف قیمتی و هزینه تولید، توزیع کننده جدید میتونه وارد بازار شه. مثال ساده اینکه با اومدن اینترنت چون هزینه های توزیع محصولات رسانه ای مثل موسیقی کاهش پیدا کرد، تعداد تأمین کننده هم بالا رفت و خب این موضوع روی افزایش عرضه تأثیر گذاشت. عامل دوم هم مربوط به توسعه فناوری های جدید میشه که بحثش مفصله.

اختلال در عرضه و تقاضا بازار های رسانه ای

چه عواملی عرضه و تقاضا در بازار های رسانه ای رو مختل می‌کنه؟

در بازارهای رسانه هم مثل بقیه بازار ها ممکن رابطه بین عرضه و تقاضا مختل بشه اما دلایل این اختلال یکمی نسبت به بازارهای دیگه متفاوته. من 6 دلیل مختلف رو اینجا براتون لیست کردم. هر کدوم از این دلایل میتونه خودش یک مورد تحقیقاتی خوب برای دوستانی باشه که دنبال موضوع پایان‌نامه هستن.

دلیل اول: چون تبلیغ کننده ها غالبا هزینه تولید یک محصول رسانه ای رو می‌پردازن بنابراین هزینه‌ای که مخاطب برای مصرف کالای رسانه ای می‌پردازه هزینه واقعی نیست و این سبب میشه که قیمت محصولات رسانه یک قیمت مصنوعی تلقی بشه که تقاضا رو کاهش میده.

دلیل دوم: تبلیغ کننده‌ها طبعا بر اساس یکسری معیارها هزینه محصولات رسانه ای رو میدن؛ مثلا اون‌ها تلاش می‌کنند تا هزینه محصولی رو بپزدازن که به پرسونای مخاطب خودشون مرتبط باشه بنابراین اگر اون‌ها جوون‌ترها رو هدف بگیرن، چون باید باب میلشون عمل کرد انگار از مخاطب‌های دیگه مثل نوجوان‌ها و میانسال‌ها چشم‌پوشی شده بنابراین تقاضا تحت تاثیر قرار میگیره.

دلیل سوم: رابطه عرضه و تقاضا که قبلتر راجع به اون صحبت کردیم در حوزه محصولات رسانه ای کاملا تحت تاثیر دخالت‌های دولته. مثلا عدم اعطای مجوز پخش به یک فیلم سینمایی کلا عرضه اون رو تحت تاثیر قرار میده بنابراین دخالت دولتی‌ها کاملا میتونه عرضه و تقاضا در بازار های رسانه ای رو بهم بریزه.

دلیل چهارم: رابطه عرضه و تقاضای محصولات رسانه معمولا به دلیل ارزش خارجی بهم میخوره؛ یعنی چی؟ ارزش خارجی مربوط به ارزش جانبی یک محصول رسانه ای میشه. مثلا آدمی که کتاب میخونه یه حس روشنفکری و هویت خاصی بهش دست میده بنابراین این مسئله روی افزایش تقاضای اون فرد برای کتاب تاثیر مثبت داره. این هم داخل پرانتز بگم که نگی نگفتم: ارزش خارجی خودش به مثبت و منفی تقسیم‌بندی میشه که برید درباره‌ش بخونید، خیلی جذابه.

دلیل پنجم: عرضه و تقاضا در بازار های رسانه ای گاهاً دلیل اقتصادی نداره؛ باورتون میشه؟ من که خودم باور میشه، چرا؟ چون خیلی از روزنامه‌هایی که همین حالا دارن منتشر میشن تو مملکت ما هیچ صرفه اقتصادی‌ برای صاحباشون ندارن اما چون بحث‌های سیاسی و مسائل مرتبط با قدرت در این فرایند دخیل هست، لابد لازمه چاپ بشن.

و دلیل ششم: تغییر اساسی در تولید محتوا موجب شده ما شاهد اختلال در عرضه و تقاضای محصولات رسانه ای باشیم. کلا کاری که محتوای کاربر ساخته با رسانه کرد هیچ مولفه دیگه ای هنوز نکرده؛ ببینید چقدر تقاضا برای محتواهای کاربر ساخته تو اینستاگرام بالا رفته پس نگو که نحوه تولید محتوا روی عرضه و تقاضا اثر نداشته.

سعی کردم مفید و مختصر راجع به عرضه و تقاضا در بازار های رسانه ای براتون بنویسم. حالا نوبت شماست که بهم بازخورد بدین و بفرمایید که آیا این مطلب براتون مفید بوده یا نه؟ راه‌های دسترسی من رو هم که از صفحه اول وب‌سایت (سعید قنبری) می‌تونید مشاهده کنید. منتظر کامنت‌های پرانرژیتون هستم.

خروج از نسخه موبایل